हेल्थ इंश्युरंस – भाग ३

हेल्थ इंश्युरंस – भाग ३- स्वस्त पॉलिसी आणि चांगली पॉलिसी मधील फरक.

Health Insurance घेताना बहुतेक जण सर्वात आधी एकच गोष्ट पाहतात—premium किती आहे? दोन policiesमध्ये ₹१० लाखांचं कव्हर दिसत असेल आणि एका policyचा premium ₹२५,००० तर दुसऱ्याचा ₹३२,००० असेल, तर ₹२५,०००ची policy घेणं साहजिकच वाटतं. वर्षाला ₹७,००० वाचतात आणि पाच वर्षांत ₹३५,०००. मग महाग policy का घ्यायची, असा विचार होतो.

पण Health Insuranceची तुलना फक्त premiumवर करून चालत नाही. दोन्ही policiesवर ₹१० लाख Sum Insured लिहिलं असलं, तरी claimच्या वेळी दोन्ही policiesकडून मिळणारं protection सारखं असेलच असं नाही.

समजा, पाच वर्षांनी तुमचं ₹८ लाखांचं hospitalisation झालं. स्वस्त policyमध्ये Room Rentची मर्यादा आहे, २०% Co-pay आहे आणि काही उपचारांवर Sub-limit आहे. त्यामुळे ₹८ लाखांच्या billपैकी संपूर्ण रक्कम policyमधून मिळेलच असं नाही. काही खर्च तुम्हाला स्वतःच्या खिशातून भरावा लागू शकतो. दुसऱ्या policyचा premium जास्त असला, पण त्यात अशा मर्यादा कमी असतील, तर त्या अतिरिक्त premiumमुळे मिळणारं protection महत्त्वाचं ठरू शकतं.

याचा अर्थ महाग policy चांगली आणि स्वस्त policy वाईट, असा नाही. Premium कमी-जास्त असण्यामागे वय, शहर, Sum Insured, policyची रचना, coverage, benefits आणि इतर अनेक गोष्टी असतात. काही वेळा महाग policyमध्ये तुमच्या गरजेला फारसा उपयोग नसलेले अतिरिक्त benefits असू शकतात. त्यामुळे फक्त premium कमी आहे म्हणून policy घ्यायची किंवा premium जास्त आहे म्हणून ती चांगली मानायची, दोन्ही योग्य नाही.

मग पाहायचं काय? कमी premium मिळवण्यासाठी policyमध्ये नेमकं काय आहे किंवा काय नाही, हे पाहायचं. Room Rentची limit आहे का? Co-pay किती आहे? Deductible आहे का? काही specific treatmentsवर Sub-limit आहे का? Waiting Period किती आहे? Restoration Benefit कधी लागू होतो? Pre-existing Diseaseसाठी काय अटी आहेत? Non-payable expensesचा किती भार स्वतःला घ्यावा लागू शकतो? या गोष्टी समजून घेतल्यानंतरच premiumमधला फरक योग्य आहे की नाही हे ठरवता येतं.

या सगळ्या गोष्टी समजण्यासाठी एक महत्त्वाचं document आहे—Policy Wordings.

Policy घेताना brochureमध्ये policyची वैशिष्ट्यं, benefits, Sum Insured आणि इतर माहिती सोप्या भाषेत दिलेली असते. पण एखादा benefit नेमका कोणत्या परिस्थितीत मिळेल, त्याला कोणत्या अटी लागू आहेत, कोणता खर्च payable नाही किंवा एखाद्या शब्दाचा insuranceच्या दृष्टीने नेमका अर्थ काय आहे, हे Policy Wordingsमध्ये दिलेलं असतं.

उदाहरणार्थ, brochureमध्ये “Unlimited Restoration” असं वाचलं की आपल्याला वाटू शकतं की ₹१० लाखांचं कव्हर एकदा संपलं तरी ते पुन्हा पुन्हा अमर्यादितपणे मिळेल. पण restoration कधी लागू होईल, त्याच आजारासाठी लागू होईल का, एका policy yearमध्ये किती वेळा वापरता येईल किंवा त्यासाठी काही अटी आहेत का, हे Policy Wordings वाचल्यावरच कळतं.

“Cashless” या शब्दाचंही असंच आहे. Cashless म्हणजे hospitalमध्ये एकही पैसा द्यावा लागणार नाही, असा अर्थ नाही. Policyच्या अटींनुसार काही खर्च payable नसू शकतात. त्याशिवाय deductible, co-pay, exclusions किंवा इतर मर्यादा असतील तर काही रक्कम तुम्हाला भरावी लागू शकते.

“Room Rent”, “No Claim Bonus”, “Consumables Cover”, “Pre-existing Disease”, “Day Care Treatment” किंवा “Medically Necessary Treatment” हे शब्द वाचून त्यांचा अर्थ आपल्याला माहीत आहे असं समजणंही चुकीचं ठरू शकतं. Insuranceमध्ये या शब्दांच्या ठरावीक definitions असतात. त्यामुळे मित्राच्या policyमध्ये एखादा benefit ज्या पद्धतीने मिळाला, तसाच आपल्या policyमध्येही मिळेल असं नाही.

Policy Wordingsमधील प्रत्येक पान वाचून लक्षात ठेवण्याची गरज नाही. पण policy घेताना काही गोष्टी नक्की तपासा—Exclusions, Room Rent, Co-pay, Deductible, Waiting Period, Sub-limits, Restoration, Pre-existing Disease आणि Claim Procedure. तुमच्या policyमध्ये या गोष्टींबद्दल नेमकं काय लिहिलं आहे, हे माहीत असणं महत्त्वाचं आहे.

तुम्ही आजच एक छोटा प्रयोग करू शकता. तुमची Policy Wordings उघडा आणि “Exclusions”, “Room Rent”, “Co-pay” आणि “Pre-existing Disease” हे शब्द शोधा. त्यानंतर “Restoration” आणि “Claim” हेही पाहा. Policy घेताना आपल्याला सांगितलेल्या माहितीपेक्षा काही वेगळ्या अटी तिथे दिसू शकतात.

Policy renew करतानाही हे तपासणं गरजेचं आहे. अनेक वर्षं एकच policy असल्यामुळे तिच्या अटी आपल्याला माहीत आहेत असं वाटतं. पण renewalच्या कागदपत्रांमध्ये terms, conditions, benefits किंवा exclusionsमध्ये काही बदल झाले आहेत का, हे पाहा. Renewal म्हणजे फक्त premium भरून policy पुढे चालू करणं नाही.

म्हणून Health Insurance घेताना “सगळ्यात स्वस्त policy कोणती?” यापेक्षा “माझ्या गरजेनुसार योग्य protection कोणती policy देते?” हा प्रश्न महत्त्वाचा आहे.

आज ₹५,००० किंवा ₹१०,००० premium वाचवणं चांगलं वाटू शकतं. पण उद्या मोठ्या hospitalisationच्या वेळी policyच्या अटींमुळे त्यापेक्षा कितीतरी मोठी रक्कम स्वतःच्या खिशातून भरावी लागली, तर ती बचत महागात पडू शकते. आणि गरज नसलेल्या benefitsसाठी दरवर्षी मोठा premium भरत राहणंही योग्य नाही.

Health Insurance ही फक्त premiumची खरेदी नाही; ती आर्थिक संरक्षणासाठी घेतलेली policy आहे. म्हणून brochure पाहा, Policy Schedule तपासा आणि Policy Wordingsमधल्या अटी समजून घ्या.

कारण “माझ्याकडे Health Insurance आहे” आणि “माझ्याकडे गरजेच्या वेळी उपयोगी पडणारा Health Insurance आहे” या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.

इतर आर्थिक लेखांची लिंक- आर्थिक

लघुकथा- लघुकथा

सख्या रे कादंबरी – सख्या रे …

ट्वेंटी थ्री कादंबरी- ट्वेंटी थ्री